Η Οχιά

… ή “να μη γνωρίζει η αριστερά σου τί ποιεί η δεξιά σου

Η συγκυρία το θέλησε, τον καιρό που οι χρυσοθήρες προσπαθούσαν να νομιμοποιήσουν την εξόρυξη και να νομιμοποιηθούν στην κοινή λογική, να κάνει την ξαφνική του εμφάνιση ένα άλλο “βάσανο“: Η Οχιά, η macrovipera schweizeri, που εμείς εδώ τη λέγαμε θεριό.
(Τώρα δεν πρέπει πια να θεωρείται βάσανο. Τώρα πρέπει να αγωνιούμε μήπως και χαθεί, γιατί από βάσανο έγινε ελπίδα. Και θα δούμε στη συνέχεια γιατί…)
Το 1999 ήταν η δεύτερη φορά που έκανε την εμφάνισή της στη δημόσια ζωή του νησιού.
Η πρώτη ήταν το 1981, που κηρύχθηκε είδος ενδημικό (δηλαδή μοναδικό) και προστατευόμενο. Η αγοραπωλησία της απαγορεύτηκε αυστηρά και τα πρόστιμα ήταν τσουχτερά. Οι φιδάδες, αυτοί που μάζευαν τις πουλούσαν σε ανθρώπους ευρωπαϊκών φαρμακοβιομηχανιών για το δηλητήριό της σιγά σιγά εξαφανίστηκαν. Και το ερπετό πήρε παράταση ζωής.

Αλλά ας γυρίσουμε στη “μαύρη τρύπα” του 1999-2003 (και βάλε!).

Ως περιοχή προστασίας ορίστηκε η Δυτική Μήλος, η παράκτια ζώνη της και οι Αλυκές: Όχι μόνο της Οχιάς αλλά και μιας πληθώρας ειδών πανίδας χλωρίδας και φυσικών τοπίων. Και αποτελεί αυτό που ξέρουμε ως περιοχή Natura 2000 (χωρίς οι περισσότεροι να ξέρουν τίποτα για την ουσία της!). Mία από τις σχεδόν 450 σε όλη την Ελλάδα.
Όταν πρωτακούσαμε για προστασία και “μέτρα”, φρίξαμε:
– Όλο το Χάλακα; Θα μας τρελάνετε!!!
– Ποιος τα σκαρφίστηκε πάλι όλα τούτα;;;
– Θα πέφτει λέει, κάθε βράδυ μια μπάρα στη Χιβαδόλιμνη να μην περνά κουνούπι!
– Κόλπα της Βαρυτίνης, για να βγάλει το Χρυσό!
– Ρίχνουνε φίδια στο Χάλακα! Είδα ένα… σα σκύλου ήτανε η κεφαλή του. Κι έτρεχε σα γάτα χαλακιώτικια!
– Μόνο φίδια? Τον Αύγουστο ρίξανε και μύγες ένα βράδυ, από ελικόπτερο!
– Τα ίδια κάνανε και οι φωκάδες στην Κίμωλο και τους πετάξανε στη θάλασσα οι Κιμουλιάτες!
– Ρε αυτοί θα μας πάρουνε τις περιουσίες!
– Πάνω που η Ευρώπη δίνει λεφτά με τη σέσουλα!
– Και οι τράπεζες τσάμπα δάνεια για διακοπές!
…………………………………………………………………………………..
Όλοι είχαμε “το δίκιο μας” και όλοι κάναμε μεγάλο λάθος.
Μια νέα εποχή, ένας καινούργιος κόσμος έστελνε σκόρπια μηνύματα και ο παλιός, τρομαγμένος, αντιστεκόταν με τον πιο βάναυσο τρόπο, σε μια κοινωνία που -αιώνες τώρα- δεν είχε κανένα λόγο στη μοίρα της και ο καθένας ακολουθούσε αέναα το πρόταγμα της θύελλας: “ο σώζων εαυτόν σωθήτω!“.
Ξεκίνησε μεγάλη αναστάτωση. Χωριστήκαμε σε “όψιμους οικολόγους, χασομέρηδες, φαντασιόπληκτους” από τη μια και “αντιδραστικούς, φασίστες, αναίσθητους, δεξιούς, καπιταλιστές” από την άλλη. Οι πρώτοι πιο παραγωγικοί στα διχαστικά κοσμητικά επίθετα, παρ’ όλο που οι δεύτεροι είχαν το μαχαίρι που κόβει τις μερίδες.
Και ο καθένας, προσπαθούσε να βολευτεί όπως μπορούσε.
Πρώτη και καλύτερη βέβαια η Βαρυτίνη. Εξάλλου, ως ανήκουσα στη δεύτερη “κατηγορία”, όσο να πεις, είχε τον τρόπο και τις ευκαιρίες της: Δεν μπορούσε να αφήσει σε χέρια άλλων τη δική της “τύχη”: Οι περιοχές αυξημένης παρουσίας της Οχιάς, μπαίνανε σφήνα στην περιοχή ερευνών για χρυσό και αυτό έπρεπε πάση θυσία να τακτοποιηθεί: “Τί κάνουμε τώρα; Στην Αμερική την έχουμε πατήσει με τέτοιες καταστάσεις!” λέγανε οι Αμερικανοί.
Τη μελέτη για τη βιολογία της και την κατανομή του πληθυσμού της, τον είχε αναλάβει η ΟΙΚΟΣ ΕΠΕ με επικεφαλής τον καθηγητής του Πανεπιστημίου Αναστάσιο Λεγάκη και μια ομάδα, νέων τότε, επιστημόνων.
Κινητοποιήθηκαν τα μεγάλα στελέχη της Βαρυτίνης (Πέππας) να “μιλήσουν” στον Λεγάκη.
Και “μιλήσανε” και τα κανονίσανε: “Κοίτα, εμείς τώρα ερευνούμε εδώ. Αύριο θα πάμε και Εκεί και μεθαύριο ίσως Εκεί!” Γεμίσανε ένα χάρτη με κύκλους και σημάδια και του τον δώσανε. Πάνω στο χάρτη ψιλά-χοντρά όλος ο Χάλακας! Και ήτανε πολύ ευχαριστημένοι που ο Λεγάκης θα “κανόνιζε” αλλά τις δικές τους άδειες τις καθυστερούσαν κάτι… “μύγες” (εμείς) ενώ ο Λεγάκης προχωρούσε και θα κατέθετε πρώτος. Αλλά του είχαν εμπιστοσύνη. Εξάλλου είχε ήδη αποκλείσει για χάρη τους από τη “μελέτη” όλη την Ανατολική Μήλο.

Ε! μην αρχίσουν τώρα να τρέχουν και για την Αγγεριά, τον Προβατά το Τσιγκράδο -μή σου πω και για τα Βουδια!.
Εμείς πάλι, σταθήκαμε πολύ τυχεροί κι έπεσαν στα χέρια μας τα ντοκουμέντα για όλα τα παραπάνω. Επρόκειτο για περιοδικές αναφορές στελεχών της ΜΙΔΑΣ προς τα κεντρικά της ROYAL GOLD στην Αμερική (Denver) που ήταν συνεταίρος της Βαρυτίνης.
Παρουσιάσαμε αυτά τα ντοκουμέντα το Σεπτέμβριο του 2000 στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δήμου, την ημέρα παρουσίασης της “μελέτης” Λεγάκη.
(Τον προηγούμενο Απρίλιο, είχαμε κερδίσει μια μεγάλη, απευθείας μάχη με τους χρυσοθήρες. Τώρα έπρεπε να κερδίσουμε και τον πόλεμο, αποκαλύπτοντας έναν “δούρειο ίππο”.
Καταλάβαμε τότε, κάτι που και σήμερα ακόμα, στους πολλούς ακούγεται παράδοξο, αν όχι τελείως τρελό: Στον πόλεμο κατά του χρυσού, ο πιο πιστός και πολύτιμος σύμμαχός και προστάτης μας ήταν η Οχιά! Έπρεπε πάση θυσία να της το ανταποδώσουμε!)

Ας γυρίσουμε πίσω στην αίθουσα. Ασφυκτικά γεμάτη. Παρόντες περίπου διακόσιοι πολίτες και οι τότε: δήμαρχος Δημήτρης Ψαθάς, έπαρχος Νότα Καλογεράκη νομάρχης Κυκλάδων Παναγιώτης Ρήγας.
Μετά την παρουσίαση ακολουθεί θυελλώδης συζήτηση, όπου Οχιά, χρυσός, οικολογία, δικαιώματα, ιδιωτική περιουσία, πολιτική, ηθική και ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς γίνονται ένα κουβάρι χωρίς αρχή και τέλος. 
Τότε ζητάμε το λόγο. Αρχικά, προτείνουμε επανειλημμένα στους παρουσιαστές να αποσύρουν τη “μελέτη”. Το θέμα της προστασίας της φύσης σε συνδυασμό με το χωροταξικό και την εν γένει ανάπτυξη της Μήλου πρέπει να μπει επί τάπητος συνολικά, με τη Μήλο κεντρικό ρυθμιστή των αποφάσεων. Η απάντηση είναι αρνητική. Οπότε, παρουσιάζουμε τις αποδείξεις για τη χαλκευμένη μελέτη και η αίθουσα για μερικά δευτερόλεπτα παγώνει. Πρώτος αντέδρασε ο φίλος (και τόσο πρόωρα χαμένος) Σταύρος Ράμμος λέγοντας: ¨Και τώρα οι κύριοι μπορούν να αποχωρήσουν!”. Μέσα στο χαμό που ακολουθεί, ο τότε διευθυντής της S&B Θανάσης Κεφάλας, πού υποστήριζε σθεναρά ότι “εμείς σκάβουμε όπου μας το υπαγορεύσει η γεωλογία”, ζητά αντίγραφο των πρωτότυπων, το οποίο και ευχαρίστως του δίνουμε.
Εκείνη τη στιγμή, η εικόνα της εταιρείας και του Οδυσσέα Κυριακόπουλου, ο οποίος διακήρυττε σε όλους τους τόνους ότι η Μήλος είναι δεύτερη πατρίδα του και ποτέ δεν θα προδώσει, κατρακυλούσαν στα Τάρταρα. Και όπως γνωρίζουμε, η εικόνα είναι πιο σημαντική από το περιεχόμενο. Έπρεπε κάτι να γίνει αμέσως, να αλλάξει η τρομερή ατμόσφαιρα! Το ανέλαβε ο Παναγιώτης Ρήγας. Μιλούσε επί δέκα λεπτά και στο τέλος κανένας δεν κατάλαβε τί είπε. Αλλά ο ηλεκτρισμός των πρώτων στιγμών υποχώρησε. Βέβαια δεν απέφυγαν το ομόφωνο ψήφισμα διαμαρτυρίας-καταγγελίας των παριστάμενων πολιτών. Συνοδεύτηκε με την εντολή να αποσταλεί αρμοδίως στην Κυβέρνηση, τις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο -έδρα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και εποπτεύοντος τη συνθήκη της Βέρνης με την οποία προστατεύεται ως είδος απόλυτης προτεραιότητας η οχιά της Μήλου.
Αυτό το ψήφισμα, δεν έφυγε ποτέ από τη Μήλο…
Πάντως το μήνυμα ήταν εξαιρετικά δυνατό… Άπαντες οι εκτεθειμένοι αποφάσισαν ότι επιβάλλονταν περίοδος απόλυτης “σιγής ασυρμάτου” μέχρι ο κουρνιαχτός να κατακάτσει και να καλύψει σιγά-σιγά τη μνήμη…
Και τότε πολλά μπορούν να συμβούν. Ας κάνουμε ένα χρονικό άλμα, ας δούμε για λίγο το… μέλλον: το 2006 η ΚΥΑ, το 2010, (πριν τις δημοτικές εκλογές) οι προτάσεις Τσαΐνη, το 2019, ο ΦΔΠΠ (φορέας διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών) Κυκλάδων, και σήμερα, το 2020, το “τελικό χτύπημα” του Δ. Χατζηδάκη με τον “εκσυγχρονισμό” της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, για όλη τη χώρα.
Πίσω ξανά, στο 2000!
…..Εμείς οι “από δω”, εξαντλημένοι από τον υπέρ πάντων πολύμηνο και κερδισμένο (όπως αφελώς πιστεύαμε) αγώνα, πήγαμε… για ξεκούραση.
Εμείς? Όχι όλοι… Κάποιοι, λιγότεροι από τα δάχτυλα του ενός χεριού, συνεχίσαμε να ξενυχτάμε με το βάρος της ανησυχίας να μας τσακίζει τις πλάτες…
Αλλά και με τα φτερά της ελπίδας, ότι η ώρα να γίνουμε κύριοι της πατρίδας και της μοίρας μας ίσως δεν είναι, δεν πρέπει να είναι μακριά. Και τον Ιανουάριο του 2001
εγεννήθη… ΟΡ.Α.Μ.Α.

*Στο μενού “Τα Ντοκουμέντα” θα βρείτε όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν τα όσα αναφέρονται πιο πάνω.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.